Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Projekty badawcze

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

PROJEKTY BADAWCZE

ŹRÓDŁA DO HISTORII RELACJI CHRZEŚCIJAŃSKO-ŻYDOWSKICH. ANTOLOGIA TEKSTÓW

PROJEKT BADAWCZO-PUBLIKACYJNY REALIZOWANY
W PRACOWNI HISTORII RELACJI CHRZEŚCIJAŃSKO-ŻYDOWSKICH IR UJ

ŹRÓDŁA DO HISTORII RELACJI CHRZEŚCIJAŃSKO-ŻYDOWSKICH.
ANTOLOGIA TEKSTÓW.


T. 1. STAROŻYTNOŚĆ
T. 2. ŚREDNIOWIECZE


Kierownik projektu: prof. dr hab. Krzysztof Pilarczyk
Współpraca: dr Łukasz Stypuła


Projekt finansowany z środków Wydziału Filozoficznego i Instytutu Religioznawstwa UJ


Stosunki chrześcijańsko-żydowskie od ponad półwiecza znajdują się w centrum zainteresowania
badaczy różnych środowisk naukowych. Obecnie na całym świecie istnieją inicjatywy i ośrodki
zajmujące się podstawowymi problemami z nim związanymi. W 2017 roku dołączył do nich także
Uniwersytet Jagielloński, na którym w Instytucie Religioznawstwa na Wydziale Filozoficznym
decyzją rektora ustanowiona została Pracownia Historii Relacji Chrześcijańsko-Żydowskich, a
funkcję jej kierowania powierzono prof. Krzysztofowi Pilarczykowi.
Jednostka ta od początku realizuje podstawowy projekt badawczo-publikacyjny, jakim jest
opracowanie źródeł do historii relacji chrześcijańsko-żydowskich w postaci antologii tekstów. W
założeniu swoim ma ona obrazować relacje chrześcijańsko-żydowskie na przestrzeni wieków od
starożytności do współczesności. Ten cel badawczy był postulowany już we wniosku o utworzenie
specjalistycznej Pracowni w obrębie Instytutu Religioznawstwa UJ: „prowadzenie
ukierunkowanych badań na historię relacji chrześcijańsko-żydowskich obejmujących okres
minionych dwóch tysięcy lat: od powstania chrześcijaństwa, przez czas jego oddzielania się od
judaizmu („rozbratu”), separacji, prześladowań, antyjudaizmu i antysemityzmu, aż po wejście na
drogę dialogu międzyreligijnego i międzykulturowego oraz jego prowadzenia. Relacje obejmują
wszystkie grupy konfesyjne i denominacje istniejące w obrębie chrześcijaństwa”.
Historia koegzystencji chrześcijan i Żydów znajduje również źródła w literaturze rabinicznej od jej
zarania aż po współczesność. W okresie starożytnym nie można również pominąć literatury
rzymskiej (dziejopisarskiej i prawniczej). Zestawienie tych źródeł jest pierwszym celem
badawczym realizowanym w Pracowni Historii Relacji Chrześcijańsko-Żydowskich IR UJ. Praca ta
ma służyć pomocą w dydaktyce na różnych poziomach, głównie w szkole średniej i na poziomie
akademickim. Jednocześnie ma ono dokumentować historię złożonych relacji chrześcijańskożydowskich
na przestrzeni wieków, wychodząc swym oddziaływaniem także poza środowisko
akademickie. Jest to szczególnie ważne w dobie rozwijającego się dialogu międzyreligijnego i
międzykulturowego.
Praca została podzielona na cztery części: pierwsza dotyczy starożytności, druga średniowiecza,
trzecia czasów nowożytnych (do II Soboru Watykańskiego), czwarta współczesności (po Vaticanum
II). Będzie ona miała układ chronologiczno-przedmiotowy (krzyżowy). Opisy jednostkowe
opatrzone zostaną komentarzem i literaturą przedmiotową, polską i międzynarodową. Opisy
jednostkowe zostały wystandaryzowane.
Obecne prace prowadzone przez prof. Krzysztofa Pilarczyka skupiają się na części pierwszej
dotyczącej starożytności. Rozpoczęto również wstępny rekonesans źródłowy dotyczący drugiego
okresu - średniowiecza, który realizuje dr Łukasz Stypuła. Planowane jest także, na etapie
wstępnym, przygotowanie strony internetowej, na której zamieszczane będą poszczególne źródła w
porządku krzyżowym: chronologiczno-tytułowo-autorskim. Powstała baza danych pozwoli na
wyszukiwania najpierw pełnotekstowe, a z czasem na indeksowanie zgromadzonego materiału.
Będzie ona sukcesywnie aktualizowana, przynajmniej co pół roku.
Projekt badawczo-publikacyjny zakłada również przygotowanie części opisowej relacji
chrześcijańsko-żydowskich w starożytności w odrębnej autorskiej pracy Krzysztofa Pilarczyka pt.
Relacje chrześcijańsko-żydowskie. Zarys dziejów. Starożytność, w której wykorzystany zostanie
materiał zebrany w części pierwszej antologii. Nie będzie ona skupiać się na żydowskiej i
chrześcijańskiej perspektywie, lecz przedstawiać kwestie związane z interakcją między tradycjami
religijnymi chrześcijaństwa i judaizmu. Powstałe opracowanie stanowić będzie także podstawę do
pogłębienia i poszerzenia tematów oraz otwierać perspektywę dla przyszłych badań nad związkami
między tymi tradycjami w coraz bardziej świeckich i religijnie zróżnicowanych społeczeństwach.
Realizowany w Pracowni projekt badawczo-publikacyjny zapewnia także trwałe wsparcie naukowe
dla dyskursów akademickich i pozaakademickich oraz dla inicjatyw dialogu międzyreligijnego i
międzykulturowego. Ma on na celu ustanowienie solidnych podstaw dla przyszłych prac
monograficznych dotyczących stosunków chrześcijańsko-żydowskich. U ich podstaw leży
założenie rzetelnego poszukiwania prawdy i wzajemnego szacunku w odkrywaniu wspólnej
przeszłości dotyczącej koegzystencji chrześcijańsko-żydowskiej.

RELIGIA, PRAKTYKI MACIERZYŃSKIE I TOŻSAMOŚĆ MŁODYCH MATEK

Nazwa Programu: NCN SONATA 15

Źródło Finansowania: Narodowe Centrum Nauki

Nr grantu: 2019/35/D/HS1/00181; Nr umowy: UMO-2019/35/D/HS1/00181

Kierownik grantu: dr Joanna Krotofil

Wysokość dofinansowania: 811 891 PLN

Termin rozpoczęcia: 15-09-2020

Termin zakończenia: 2023-09-14

O PROJEKCIE:

Intensywne przemiany społeczno-kulturowe w Polsce obserwowane na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat znajdują odzwierciedlenie w nowych sposobach definiowania i postrzegania roli matki i nowych sposobach realizacji zadań przed jakimi staje matka. Badacze zwracają uwagę, że „Matka Polka” przestaje być dominującym wzorem kobiecości, a wyobrażenia na temat tego kim jest dobra matka szybko ewoluują. Medialne doniesienia na temat wyrodnych matek krzywdzących swoje dzieci, czy kobiet odrzucających macierzyństwo wzbudzają silne emocje i wywołują niepokój o to, jak macierzyństwo będzie wyglądało w niedalekiej przyszłości. W tym klimacie niepewności i moralnej paniki część kobiet opowiada się za powrotem do tradycyjnych definicji ról płciowych i tradycyjnych wartości, podczas kiedy pozostałe podzielają bardziej liberalne poglądy na temat ról kobiecych i miejsca kobiet w społeczeństwie. 

Polska pozostaje jednym z najbardziej religijnych krajów Europy. Kościół Katolicki utrzymuje dominującą pozycję, jednocześnie jednak w społeczeństwie polskim obserwuje się rosnące zróżnicowanie religijne. W ciągu ostatnich dekad systematycznie powiększa się liczba Polaków przyjmujących islam. Przejściu na islam często towarzyszą negatywne reakcje otoczenia społecznego. Dla kobiet, które przyjęły islam wychowanie dzieci staje się zadaniem wyjątkowo trudnym z powodu obawy, że doświadczana przez nie niechęć przeniesie się również na ich dzieci.

Pytanie o związek religii z praktykami macierzyńskimi i tożsamością młodych matek jest więc ważne i bardzo aktualne. W naszym projekcie skupiamy się na młodych matkach, czyli kobietach, które urodziły pierwsze  dziecko w ciągu ostatnich pięciu lat. Wczesny okres macierzyństwa to czas najintensywniejszych zmian, w którym kobiety na nowo muszą odpowiedzieć sobie na pytania  „kim jestem?” i „jakie jest moje miejsce w świecie?”. Poprzez ten projekt chcemy zrozumieć w jaki sposób treści religijne kształtują ich doświadczenia związane z byciem matką; w jaki sposób młode religijne matki negocjują i godzą sprzeczne oczekiwania; w jaki sposób religia kształtuje ich tożsamość i jakie różnice w odniesieniu do tych aspektów ich doświadczenia ujawniają się pomiędzy katoliczkami i muzułmankami.

 

ZESPÓŁ:

Dr Joanna Krotofil – kierownik projektu; pracuje na stanowisku adiunkta w Zakładzie Socjologii Religii, w Instytucie Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Absolwentka psychologii, członek International Institute for The Dialogical Self. Autorka licznych publikacji poświęconych związkom między religią i tożsamością oraz doświadczeniom kobiet, które przyjęły islam. W pracy doktorskiej podjęła badania dotyczące roli religii w kształtowaniu tożsamości wśród Polskich migrantów w Wielkiej Brytanii. Interesuje się wpływem religii na tożsamość i doświadczenia kobiet, katolicyzmem polskim i islamem we współczesnych społeczeństwach europejskich.

 

 

Dagmara Mętel

Absolwentka psychologii stosowanej, doktorantka w Zakładzie Psychiatrii Środowiskowej Katedry Psychiatrii UJ CM. W pracy badawczej skupia się na roli odporności psychicznej w stanach ryzyka rozwoju psychoz oraz na znaczeniu wczesnodziecięcych doświadczeń oraz traumy na formowanie się stylu przywiązania i rozwój zaburzeń psychotycznych. Autorka i współautorka publikacji naukowych dotyczących m.in różnic płciowych w przebiegu schizofrenii, znaczenia relacji rodzinnych dla procesu zdrowienia oraz zależności między traumą a objawami psychopatologicznymi. Oprócz pracy naukowej prowadzi również prywatną praktykę psychoterapeutyczną.

 

 

Dorota Wójciak

Doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych UJ i studentka pracy socjalnej w Instytucie Socjologii UJ. Głównym przedmiotem jej naukowego zainteresowania jest współczesny polski katolicyzm. Przygotowuje rozprawę doktorską na temat współczesnej kultury religijnej Podhala.

 

 

 

 

 

Ekspercka Grupa Doradcza:

Dr Beata Abdallah - Krzepkowska, UŚ

Dr Renata Hryciuk UW

Dr hab. Agnieszka Kościańska, Profesor UW

Dr hab. Katarzyna Leszczyńska, Profesor AGH

Dr Anna Piela, Northwestern Univeristy

Dr Marta Trzebiatowska, University of Aberdeen

 

WYNIKI KONKURSU NA STYPENDIA BADAWCZE W PROJEKCIE BADAWCZYM:

Ogłoszenie wyników konkursu na stanowisko stypendysty/stypendystki 1 w projekcie badawczym „Religia, praktyki macierzyńskie i tożsamość młodych matek na podstawie doświadczeń katoliczek i muzułmanek w Polsce” finansowanym z grantu NCN Sonata 15

Po rozpatrzeniu nadesłanych przez kandydatów dokumentów oraz zgodnie z Regulaminem przyznawania stypendiów w projektach finansowanych ze środków Narodowego Centrum Nauki komisja konkursowa przydzieliła punkty w następujący sposób:

  • Elżbieta Binczycka: 2.2 pkt
  • Martyna Dukielska: 0.9 pkt
  • Gabriela Gorszewska: 2.2 pkt
  • Agnieszka Laddach: 1.9 pkt
  • Marta  Połeć: 2.2 pkt
  • Dorota Wójciak: 2.3 pkt

Komisja zdecydowała o zaakceptowaniu kandydatury Doroty Wójciak

Ogłoszenie wyników konkursu na stanowisko stypendysty/stypendystki 2 w projekcie badawczym „Religia, praktyki macierzyńskie i tożsamość młodych matek na podstawie doświadczeń katoliczek i muzułmanek w Polsce” finansowanym z grantu NCN Sonata 15

Po rozpatrzeniu nadesłanych przez kandydatów dokumentów oraz zgodnie z Regulaminem przyznawania stypendiów w projektach finansowanych ze środków Narodowego Centrum Nauki komisja konkursowa przydzieliła punkty w następujący sposób:

  • Anna Krzyworzeka 1.2 pkt
  • Marzena Kutt: 0.5 pkt
  • Agnieszka Laddach: 1.4 pkt
  • Dagmara Mętel 3.0
  • Marta  Połeć: 2.2 pkt

Komisja zdecydowała o zaakceptowaniu kandydatury Dagmary Mętel

 

 

więcej o

Kierownik projektu: dr hab. Ioanna Patera

Numer projektu: 2019/35/B/HS3/03627

Przyznane finansowanie: 273 344 PLN

OPIS PROJEKTU:

1. Cel naukowy projektu
Celem projektu jest zbadanie relacji między kulturą materialną i rytuałem. Chociaż kulturze materialnej oraz religii greckiej bądź rytuałowi poświęcono w ostatnim czasie sporo uwagi, wykorzystanie przedmiotów w rytuale wymaga dalszych badań. Zazwyczaj w ich interpretacji wykorzystuje się kategorię „przedmioty rytualne”, jednak nie ma ona odpowiednika w terminologii antycznej ani w żadnej z kategorii używanych wówczas przedmiotów Dlatego proponuję rozwinąć metodologię, która pozwoli, w dostępnym nam zakresie, spojrzeć na te „przedmioty” oczami ludzi, dla których były one pierwotnie przeznaczone. Przyjęcie podejścia antropologicznego pozwoli na lepsze zrozumienie tych przedmiotów nie jako „źródeł archeologicznych”, lecz zgodnie z ich rzeczywistym postrzeganiem i wykorzystywaniem w kulturze antycznej.


2. Opis badań
Uważna analiza dostępnych danych, krytycznie podchodząca zarówno do źródeł starożytnych, jak i ich współczesnych interpretacji, pozwoli wprowadzić korektę do współczesnej terminologii i klasyfikacji. Projekt ma charakter interdyscyplinarny, gdyż łączy analizę danych literackich, epigraficznych i archeologicznych. Porównanie tych korpusów źródeł umożliwi wskazanie niespójności w przyjmowanej perspektywie i interpretacji danych.
Analiza kategorii starożytnych występujących w źródłach i krytyczne porównanie ich z kategoriami współczesnej nauki, prowadzi do lepszego zrozumienia znaczenia kultury materialnej w ramach starożytnych praktyk rytualnych. W celu wyodrębniania tych kategorii nasze badania skoncentrują się na inwentarzach świątynnych z Aten i Delos, a zatem najbardziej kompletne serie tego typu dokumentów antycznych (odpowiednio: 434/3 – ok. 300, IV w. – 166 p.n.e.). Właściwy dobór źródeł daje najpełniejszy wgląd w zestaw przedmiotów przechowywanych w sanktuariach w określonym czasie. Oba korpusy są z sobą powiązane, co
umożliwia porównanie kategorii przedmiotów w obu miejscach z uwzględnieniem wymiaru diachronicznego. Greckie kategorie są uwarunkowane rodzajem materiału, statusem własności oraz użytecznością bez specyficznego związku z bogami i rytuałami. Drugim rodzajem źródeł analizowanych z tej perspektywy będą wzmianki o tych samych kategoriach przedmiotów w tekstach literackich. Inną możliwością analizowania roli przedmiotów w rytuale jest zwrócenie uwagi na strategie onomastyczne świąt i rytuałów. Obecność terminu oznaczającego przedmiot w nazwie nie musi oznaczać, że dany przedmiot istotnie był wykorzystywane w rytuale. Po dokonaniu analizy źródeł klasycznych, musimy uwzględnić stan zachowania źródeł. W niektórych przypadkach rozstrzygnięcie pytań badawczych wymaga rozszerzenia zakresu chronologicznego i geograficznego bazy źródłowej. Analiza nazewnictwa świąt, kapłanów i personelu świątynnego wymaga uwzględnienia inskrypcji z Azji Mniejszej. Regulacje dotyczące przedmiotów w sanktuariach, ich wykorzystania oraz składowania wymagają analizy całości korpusu epigraficznego niezależnie od datowania i miejsca pochodzenia inskrypcji. Co więcej, rozszerzenie ram poza okres klasyczny i hellenistyczny pozwoli uchwycić zmiany w mechanizmach nadawania nazw przedmiotom oraz zmian w typologii przedmiotów związanych z sanktuariami. W świetle kategorii starożytnych możemy rozstrzygnąć kwestie związane z funkcją i funkcjonalnością, przedmiotami o specjalnym lub codziennym charakterze, mechanizmami rytualizacji i istotnością samej kategorii przedmiotów rytualnych.


3. Powody podjęcia tematyki badawczej
W badaniach nad kulturą materialną brakuje systematycznej analizy nomenklatury i kategoryzacji przedmiotów w greckich sanktuariach. Nie ma również systematycznej analizy pełnionych przez nie funkcji. Podjęcie tych badań umożliwi rewizję wiedzy o praktykach rytualnych. Zrozumienie kategorii antycznych pozwoli na rozstrzygnięcie problemów metodologicznych kilku dyscyplin.


4. Oczekiwane rezultaty
Projekt zakłada analizę źródeł starożytnych (literackich, epigraficznych i archeologicznych) zawierających dane dotyczące relacji między kulturą materialną i rytuałem. Różne korpusy źródeł wykazują rozbieżności, których analiza pozwoli uniknąć błędnych uogólnień i nieuprawnionego rozszerzania wniosków z jednego typu źródeł na inne. Projekt dostarczy wiedzę o sposobach nadawania nazw przedmiotów przez Greków oraz sposobach ich użytkowania, a w rezultacie pozwoli niuansować nasze rozumienie kultury materialnej i rytuału. Używane w projekcie wyrażenie „przedmiot rytualny” (ritual object) ma charakter heurystyczny, a nie operacyjny. Jego analiza ukaże różne mechanizmy nadawania nazw świętom i rytuałom, różnorodność funkcji, które możemy przypisać przedmiotom jako nośnikom praktyk rytualnych, a także ocenić wartość współczesnych wniosków dotyczących przedmiotów rytualnych jako wszechogarniającej i oczywistej kategorii.

Religion and urbanity. Mapping and relating religious fields in contemporary Polish cities

Religion and urbanity. Mapping and relating religious fields in contemporary Polish cities

Head of the project: dr Natalia Zawiejska

Project funded by the Polish National Science Centre, in OPUS 19 grant no. 2020/37/B/HS1/02363

umowa nr. UMO-2020/37/B/HS1/02363

Funding level: 1 153 121,00 PLN

Aim of the project:

The aim of the project is to examine the relationship between religion and urbanity in contemporary Polish cities. Such scope of research raises additional question about how we understand religion and what we consider to be its manifestation in the urban space. These questions concern ontological and epistemological status of religion, yet in this project they are embedded in concerns about how the notion of religion is constructed in relation to other dimensions of urban life. In this project religion is examined through spatial approach and by focusing on tangible manifestations of religion in the urban space.

Description of research:

To explore the connection between religion and urbanity I will use several research methods that allows a multidimensional perspective. Not only different methods, but also the involvement of several different disciplines in the research process, such as humanistic geography, sociology, anthropology and religious studies, will introduce an interdisciplinary approach to studied issues. By this a multi-layered narrative on the relationship between religion and urbanity is possible. The research plan assumes mapping of various phenomena that may go beyond common notions of religion. The starting point is looking for such phenomena that trigger specific kind of communication that might be perceived as religious one. The focus goes here beyond common perception of religion and concerns individual acts, performances, material objects and human body in a religious context. These phenomena will be mapped using GIS geolocation tools. Such procedure will be accompanied by urban ethnography, where researchers will refer to data collected during geolocation and describe them from the perspective of the urban space user. In the third stage, the study will focus on case studies that address those spheres of urban life in which the negotiations between what concerns religion and what is generally regarded as a secular sphere are most visible. Such areas of urban life are e.g. activism and social movements; art and creativity; and business and economy.

Choosing particular topic:

Contemporary Polish cities are important arenas where this what is associated with religion and spirituality interacts with the secular dimension of social life. Here we can recognize that religious is shaped by the secular sphere. But also, we note that the ideas about secularity shape our understanding of the religious. In contemporary Poland such negotiations are at most evident in the urban space. Therefore, focusing on what is tangible and what shapes our daily practices in the urban sphere, while researching the relationship between religion and urbanity, allows us examining the entanglement of religion and secular in a much broader sense, including the public sphere in general. In addition, researching Polish cities while looking at the presence of religion, allows comparisons with other models of such relationships that have been developed in Western Europe or in non-European contexts. This allows to rise the questions about a specific place of religion in a Polish city and whether it is possible to create a general model for an East European city, based on such findings?

Expected results:

The results of research on religion and urbanity will allow us to answer the question of how we construct a narrative about what is religious in Polish cities, and where we set the boundaries for religious presence in urban space. Research conducted in this project will allow to examine the diversity of religious fields in modern Polish cities and look at religion in the context of other variables that define our urban practices, such as space, material culture, economics, cultural dynamics, migration and demographic structure. Project results will be published in the form of bilingual interactive maps of three selected cities of Kraków, Lublin and Gdańsk.

 

WYNIKI KONKURSU NA STYPENDIUM BADAWCZE W PROJEKCIE:

Stypendysta/stypendystka 1 (KRAKÓW):

Ogłoszenie wyników konkursu na stanowisko stypendysty/stypendystki 1 w projekcie badawczym „Religia i miejskość. Mapowanie i powiązanie pól religijnych we współczesnych polskich miastach” finansowanym z grantu NCN OPUS 19

Do konkursu zgłosiła się jedna kandydatka. Po rozpatrzeniu przez komisję konkursową dokumentacji konkursowej, przedłożonej przez kandydatkę oraz po przeprowadzeniu rozmowy kwalifikacyjnej, zgodnie z Regulaminem przyznawania stypendiów w projektach finansowanych ze środków Narodowego Centrum Nauki, komisja konkursowa przydzieliła punkty w następujący sposób:

Maria Brzyska otrzymała w sumie 15 punktów. Zgodnie z kryteriami podliczania punktów, zawartymi w Regulaminie przyznawania stypendiów naukowych w projektach finansowanych przez NCN, kandydatka zdobyła 3.9 punktów

Komisja zdecydowała o zaakceptowaniu kandydatury Pani Marii Brzyskiej.

 

WYNIKI KONKURSU NA STANOWISKO POST-DOC W PROJEKCIE:

Ogłoszenie wyników konkursu na stanowisko post-doc w projekcie badawczym „Religia i miejskość. Mapowanie i powiązanie pól religijnych we współczesnych polskich miastach” finansowanym z grantu NCN OPUS 19. Do konkursu zgłosiło się 7 kandydatów. Komisja konkursowa obradowała dwukrotnie  (dnia 16.03.2021 oraz 19.03.2021). Po zapoznaniu się z przesłaną dokumentacją i w wyniku rozmowy kwalifikacyjnej komisja zdecydowała o wyborze dr Radosława Piskorskiego.

więcej o Religion and urbanity. Mapping and relating religious fields in contemporary Polish cities

Kierownik projektu: Dr Aneta Czernatowicz-Kukuczka

Grant z konkursu SONATA 13 przyznawany przez  Narodowe Centrum Nauki (numer projektu: 2017/26/D/HS6/00914, kwota: 155 680 pln).

Tytuł projektu: Percepcja Boga a skłonność do podejmowanego ryzyka.

Opis projektu: „Wiara w szeroko rozumianego boga/bogów jest znakiem rozpoznawczym naszego gatunku. W praktycznie każdej kulturze, od prymitywnych po zaawansowane, odnajdujemy jakąś formę wiary w sprawczą istotę nadprzyrodzoną. Z badań przeprowadzonych w ramach projektu Eurostat Eurobarometer w 2010 roku wynika, że ponad połowa obywateli Unii Europejskiej deklaruje wiarę w osobowego boga a wartość ta wzrasta do 77%, gdy uwzględni się wiarę w rodzaj nadprzyrodzonej, ale bezosobowej siły. Biorąc pod uwagę wszechobecność religii, zrozumienie natury tego zjawiska wydaje się istotne dla zrozumienia funkcjonowania człowieka.

Jednym z obszarów zainteresowania psychologów religii jest związek pomiędzy wiarą, a skłonnością do podejmowania ryzyka. Liczne badania dowiodły, że wiara zmniejsza prawdopodobieństwo angażowania się w zachowania ryzykowne; inne natomiast wskazują na odwrotną zależność. Sprzeczność ta może wynikać z różnych wizji boga, które są obecne w każdej z wielkich tradycji religijnych. Z jednej strony bóg jest przedstawiany jako źródło troski i miłości (bóg kochający), z drugiej jednak strony mamy do czynienia obrazem boga jako surowego sędziego, który karze za grzechy (bóg sprawiedliwy). Istotnie badania wskazują, że konkretny obraz boga pozwala lepiej przewidzieć zachowania niż ogólna wiara. Kwestia ta nie została jednak dotychczas podjęta w badaniach nad skłonnością do ryzyka. Dlatego też celem niniejszego projektu jest zbadanie skłonności do podejmowania działań ryzykownych w zależności od percepcji boga oraz określenie mechanizmów odpowiedzialnych za wystąpienie takich zależności. Zakładam, że obraz boga sprawiedliwego, poprzez wzbudzanie lęku przed karą, będzie prowadził do zmniejszonej tendencji do podejmowania ryzyka. Z drugiej strony, bóg miłosierny poprzez aktywizację poczucia bezpieczeństwa i kontroli powinien wiązać się z nasiloną tendencją do zachowań ryzykownych.

Postawione hipotezy zostaną przetestowane w dziesięciu eksperymentach, z wykorzystaniem różnorodnych miar psychologicznych (kwestionariusze, miary behawioralne, manipulacje eksperymentalne). Planowane badania pozwolą na opracowanie kompleksowego modelu omawianego zjawiska. Pomoże to zrozumieć w jaki sposób wiara wpływa na funkcjonowanie człowieka w zakresie podejmowania ryzyka. Ze względu na odniesienie do ważnego zjawiska społecznego jakim jest religia, projekt może znaleźć zastosowanie praktyczne, np. przy opracowywaniu programów wsparcia dla osób uzależnionych.”

Kierownik projektu: dr Tomasz Niezgoda

Nr projektu: 2019/33/N/HS1/01868

Konkurs: PRELUDIUM 17

Poziom finansowania: 121 313 PLN

Celem projektu „Pomiędzy fenomenologią a hermeneutyką – filozofia religii Erica Voegelina” jest analiza i interpretacja myśli Voegelina z perspektywy fenomenologii i hermeneutyki, a więc z perspektywy tego, jak ukazuje się ludzkie bycie ku boskości, nazywane napięciem ku boskiej podstawie istnienia, oraz tego jak dla współczesnego człowieka jest możliwe doświadczenie tej rzeczywistości.
W ramach projektu prowadzona jest analiza pism Voegelina oraz tekstów z zakresu fenomenologii, hermeneutyki i metafizyki. Główne obszary badawcze dotyczą zapomnienia i przesłonięcia źródłowego doświadczenia, procedury hermeneutycznego przypomnienia oraz napięcia jako sposobu jawienia się boskości.
Dotychczasowe badania nad filozofią Voegelina dotyczyły przede wszystkim kwestii teologicznych, w niniejszym projekcie chodzi jednak o coś innego – o nową konceptualizację ludzkiego bycia ku boskości, głównie pod kątem fenomenalności i interpretacji języka religijnego. Takie badania dotychczas się nie ukazały.
Rezultaty projektu pozwolą na nowe ujęcie filozofii Voegelina i włączenie jego myśli w XX i XXwieczną refleksję filozofii religii. Wyniki badań zostaną upublicznione w trakcie specjalistycznych konferencji naukowych i w prestiżowych czasopismach.

Kierownik projektu: dr hab. Lech Trzcionkowski

Narodowy Program Rozwoju Humanistyki MNiSW, Uniwersalia 2.2 (numer projektu: 22H 16 0298 84)

Kwota finansowania: 255 000,00 PLN

Kierownik projektu: dr Matylda Ciołkosz

Poziom finansowania: 13 574 PLN

Konkurs NCN: Miniatura 4